Yapay zeka yarışı hız kesmeden sürerken, sektörün önde gelen isimlerinden biri bir kez daha tartışma yarattı. Veri analizi ve yapay zeka platformlarıyla bilinen Palantir Technologies’in CEO’su Alex Karp, şirketin rekor sonuçlar açıkladığı ikinci çeyrek bilançosu sonrasında kaleme aldığı hissedar mektubunda ve analistlerle yaptığı görüşmede, frontier yapay zeka laboratuvarlarına yönelik alışılmadık derecede sert eleştiriler yöneltti.

Felsefe eğitimi almış ve sosyal teori alanında doktora yapmış bir isim olan Karp, büyük dil modelleri geliştiren bazı şirketlerin kurumsal ortaklarının “üretim araçlarını” ele geçirmeye çalıştığını iddia etti.

Bu yaklaşımı “Marksist tonlar ve alt tonlar” taşıyan bir tutum olarak nitelendiren Karp’ın sözleri, yapay zeka ekosistemindeki güç dengelerini ve iş modellerini yeniden gündeme taşıdı.

Palantir, 2025’in ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 93 artışla 1,9 milyar dolar gelir elde etti. Daha dikkat çekici olan ise kâr rakamı oldu: Şirket, 1,1 milyar dolar net kar açıkladı.

Karp, bu sonucun “geçen yılın aynı döneminde elde ettiğimiz toplam gelirden daha fazla kâr” anlamına geldiğini vurguladı. Yapay zeka kullanımındaki hızlı artış, Palantir’in büyümesinde kritik rol oynadı.

Şirket, hükümetlere ve kurumsal müşterilere model bağımsız yapay zeka ile analiz yazılımları sunarak, verilerin ve “yapay zeka egzozunun” (istemler, orkestrasyon ve bağlam) kontrolünü müşterilere bırakmayı savunduğunu belirtiyor.

Karp, hissedar mektubunda şu ifadeleri kullandı: “İşimizde Marksist tonlar ve alt tonlar var. Diğerleri, özellikle büyük dil modelleri inşa edenlerin birçoğu, bilerek ya da bilmeyerek, sözde ortaklarının üretim araçlarını ele geçirmeyi amaçlıyor.” Analist konferansında bu görüşünü daha da netleştiren Karp, bazı yapay zeka şirketlerinin “savaşçılara destek vermeyen, sebze yiyen ve küçük bir yerde yaşayan dar bir grubun” tüm üretim araçlarına sahip olması gerektiğine inandığını savundu.

Kurumsal müşterilerin, kendi fikri mülkiyetlerini, uzmanlıklarını ve iş bilgilerini bu modellere aktararak “rakip bir iş modelinin inşasına” katkı sağladıklarını iddia etti. Karp’a göre bu süreç, “ahlaki üstünlük” iddiasıyla meşrulaştırılıyor ve müşterilerin kendi işlerini gereksiz hale getirecek bir yapının finansmanına dönüşüyor.

Palantir’in yaklaşımı, bu eleştirinin karşıtı olarak konumlanıyor. Şirket, müşterilerin kendi verilerini ve yapay zeka süreçlerini tam kontrol altında tutmasını sağlayan çözümler sunuyor.

Karp, bazı laboratuvarların sunduğu token tabanlı modelleri “gerçek maliyetli bir tür kendini tatmin” olarak nitelendirerek, kurumların bu modelleri kullanarak aslında kendi rekabet güçlerini rakiplerine devrettiklerini öne sürdü.

Bu endişe yalnızca Karp’a özgü değil. Microsoft CEO’su Satya Nadella da benzer şekilde, yapay zeka ortaklıklarında veri ve fikri mülkiyet kontrolünün önemine dikkat çekmişti. Anthropic ve Open AI gibi laboratuvarlarla iş birliği yapan birçok şirketin, aynı laboratuvarların sonradan tasarım araçlarından sağlık operasyonlarına, hukuk ve ilaç keşfine kadar benzer alanlarda kendi ürünlerini piyasaya sürdüğü gerçeği, bu tartışmayı güçlendiriyor.

Karp’ın kullandığı dil oldukça keskin ve polemik yaratıcı olsa da, ortaya koyduğu temel soru sektörde giderek daha fazla dile getiriliyor: Yapay zeka laboratuvarları, müşterilerinin bilgisini kendi modellerine aktararak uzun vadede onları rakip haline mi getiriyor?

Palantir’in rekor sonuçları ise, bu tartışmanın ortasında bile model bağımsız ve kurumsal kontrol odaklı yaklaşımların ciddi bir pazar payı kazanabileceğini gösteriyor. Yapay zeka pazarı hızla büyürken, “üretim araçlarının” kimin elinde olacağı sorusu, önümüzdeki dönemin en kritik rekabet alanlarından biri haline geliyor.