Almanya’nın doğusundaki Saksonya-Anhalt eyaletinde sandıktan çıkan tablo, ülke siyasetinde yeni bir dönemin habercisi olabilir.

Aşırı sağcı olarak tanımlanan Almanya için Alternatif Partisi (Af D), oyların yüzde 43,8’ini alarak tarihindeki en yüksek eyalet seçim sonucuna ulaştı. Partinin 2021’de yüzde 20,8 olan desteğini beş yılda iki kattan fazla artırması, uzun süredir tartışılan aşırı sağın yükselişini yeni bir aşamaya taşıdı.

Seçimin diğer tarafında ise merkez siyasetin ağır kaybı vardı. Eyaleti 2002’den bu yana yöneten Hristiyan Demokrat Birlik’in oyları yüzde 37,1’den yüzde 17,2’ye geriledi. Başbakan Friedrich Merz’in partisi, seçim bölgelerindeki doğrudan milletvekilliklerinin tamamını da Af D’ye kaptırdı.

Ancak seçimleri açık ara önde tamamlayan Af D, tek başına hükümet kuracak çoğunluğa ulaşamadı. Parti, 83 sandalyeli eyalet meclisinde 39 milletvekilliği kazanarak gerekli çoğunluğun üç sandalye gerisinde kaldı. Diğer partilerin Af D ile koalisyona yanaşmaması ise eyalette hükümetin nasıl kurulacağı sorusunu beraberinde getirdi.

Seçim sonuçlarını daha dikkat çekici hale getiren bir başka unsur da Af D’nin belirli bir yaş grubundan değil, toplumun geniş kesimlerinden destek alması oldu.

Alman kamu yayıncısı ARD adına Infratest dimap araştırma şirketi tarafından gerçekleştirilen sandık çıkış araştırmasına göre Af D, 18 ile 69 yaş arasındaki bütün seçmen gruplarında birinci sırada yer aldı. Partinin oy oranı 35-44 yaş grubunda yüzde 53’e, 45-59 yaş grubunda ise yüzde 52’ye ulaştı.

Ortaya çıkan tablo artık yalnızca Af D’nin yükselişini değil, Alman siyasi sisteminin bu yükseliş karşısında nasıl bir yol izleyeceği tartışmalarını da derinleştirdi.

Öncelikle Af D’nin oylarını beş yılda iki kattan fazla artırmasının arkasında tek bir neden bulunmuyor.

Düzensiz göç, ekonomik durgunluk, enerji maliyetleri ve Berlin yönetimine duyulan güvensizlik, seçmenin tercihini etkileyen başlıca konular arasında yer alıyor. Doğu ile Batı Almanya arasındaki ekonomik ve sosyolojik farklılıkların birleşmenin üzerinden geçen yıllara rağmen tamamen ortadan kalkmaması da Af D’nin güç kazandığı zemini besliyor.

Yeditepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Furkan Kaya’ya göre seçim sonucunu yalnızca Af D’nin başarısı üzerinden okumak yeterli değil. Ortaya çıkan tablo, Almanya’daki merkez siyasetin yaşadığı güven kaybını da gösteriyor.

Saksonya-Anhalt’ta genç nüfusun azalması, gelir farklılıkları ve geleceğe ilişkin kaygılar seçmenin geleneksel partilerden uzaklaşmasında etkili oldu. Ancak Af D’nin farklı yaş gruplarında aldığı yüksek oy, partinin yalnızca ekonomik sıkıntılara veya hükümete yönelik tepkinin adresi olmadığını da ortaya koydu.

Kaya’ya göre Af D artık kendisine bağlı, daha kalıcı bir seçmen kitlesi oluşturuyor:

“Af D sadece protesto ve tepki partisi olmaktan çıkıyor. Kendi tabanını oluşturmaya başladığını görmek lazım. Bu seviyeye ulaşan bir siyasi partiyi yalnızca tepki partisi olarak görmek eksik kalır.”

Nitekim Almanya’nın kamu yayıncısı ARD adına yapılan sandık çıkış araştırması da bu değerlendirmeyi destekliyor. Af D, 18 ile 69 yaş arasındaki bütün seçmen gruplarında ilk sırada yer aldı. Özellikle 35-44 ve 45-59 yaş gruplarında seçmenlerin yarısından fazlasının Af D’ye yönelmesi, aşırı sağın toplumun geniş kesimlerine yayıldığını gösterdi.

Af D’nin Saksonya-Anhalt teşkilatı, eyaletin iç istihbarat birimi tarafından 2023’ten bu yana “kesin olarak aşırı sağcı” şeklinde sınıflandırılıyor. Parti ise bu karara karşı hukuki mücadelesini sürdürüyor.

Seçimlerin ardından Af D’nin eyalet başbakanı adayı Ulrich Siegmund, “Hedeflediğimiz şeyi başardık. Bu eyalette tarih yazdık.” dedi.

Af D Eş Genel Başkanı Alice Weidel de sonucu partisi açısından “çok açık bir hükümet kurma görevi” olarak nitelendirdi. Weidel, Af D’nin yalnızca doğu eyaletlerinde değil, federal düzeyde de büyümeye devam edeceğini savundu. 

Ancak seçim zaferine rağmen Af D’nin eyalet yönetimini devralması kolay görünmüyor.

Af D, 83 sandalyeli eyalet meclisinde 39 milletvekilliği kazandı. Tek başına hükümet kurabilmesi için gerekli 42 sandalyenin yalnızca üç sandalye gerisinde kaldı.

Hristiyan Demokrat Birlik 15 sandalye elde ederken Sosyal Demokrat Parti, Yeşiller ve Sol Parti sekizer milletvekili çıkardı. Sahra Wagenknecht İttifakı ise 5 sandalyeyle meclise girdi.