Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca hazırlanan ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından haziran ayında duyurulan 2026-2030 dönemine ilişkin Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, "Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet" temasıyla yayımlandı.

Eylem planıyla 4 eksen altında 16 öncelikli eylem belirlendi.

Yapay zekanın toplumda güvenli, bilinçli, etik ve üretken biçimde benimsenmesi amacıyla Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı ve Güvenli Kullanım Programı uygulanacak. Bu çerçevede 24 ayda 5 milyon vatandaşa ulaşılacak.

Planla, Ulusal Yapay Zeka Yetenek Programı hayata geçirilecek. Plan dönemi sonuna kadar 1 milyon çalışanın mesleki dönüşüm değerlendirmesinden geçirilmesi ve 500 uluslararası uzmanın Türkiye'de araştırma, girişim ve eğitim faaliyetlerine katılması öngörülüyor.

Veri temelli yapay zeka atılımı kapsamında da Ulusal Veri Kütüphanesi, güvenli veri alanları ve Yapay Zeka Şampiyonları Programı devreye alınacak.

Planla, vatandaşın haklarını koruyan ve yatırımcıya öngörülebilirlik sağlayan bir düzenleyici ortam oluşturulacak. Kamu kurumları, özel sektör, akademi ve sivil toplum kuruluşları temsilcilerinden oluşan çok paydaşlı Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu kurulacak.

TÜRKPATENT

tarafından Yapay Zeka Hızlı Hat uygulaması başlatılarak yapay zeka teknolojilerine ve yapay zeka kullanan buluşlara yönelik sınai mülkiyet başvuruları özendirilecek, şeffaf beyan ve hızlandırılmış inceleme süreçleri işletilecek.

Plan döneminde rekabetçi ve düşük karbonlu ulusal hesaplama omurgası kurulacak. İlk 6 ayda Ulusal Yapay Zeka Hesaplama Stratejisi ile uzun vadeli yatırım planı yayımlanacak. Strateji, eğitim ve çıkarım iş yüklerinin farklı hesaplama, depolama ve ağ gereksinimlerini ayrı ayrı belirleyecek.

Bu dönemde en az 10 milyar dolar tutarında özel sektör ağırlıklı yatırım mobilize edilecek. Bu mobilizasyonun teşvik çerçevesini HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı kapsamında ilan edilen veri merkezi ve yapay zeka çağrıları oluşturacak. Bu kapsamda, 2030'a kadar en az 1 gigavat veri merkezi kurulu gücü, 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik alım anlaşması hacmine ulaşılması amaçlanıyor.

Planla, "Herkes İçin GPU (grafik işlem birimi) Programı" başlatılacak. Girişimler, KOBİ'ler ve araştırmacılar dünya standartlarında hesaplama gücüne adil ve öngörülebilir koşullarda erişebilecek.

Program, paylaşımlı hizmet kataloğu, şeffaf başvuru değerlendirme süreçleri ve akreditasyon kriterleriyle işletilecek. Akreditasyon kriterleri, enerji verimliliği, veri güvenliği, hizmet sürekliliği ve kullanıcıların model, veri ve kod varlıkları üzerindeki fikri mülkiyet haklarının korunmasını kapsayacak. Girişimler, KOBİ'ler, üniversite araştırmacıları ve kamu projeleri için ayrı erişim pencereleri ve tahsis kotaları tanımlanacak.

Kamu, yapay zeka dönüşümüne öncülük edecek ve kamu alımları yoluyla pazarı şekillendirecek. Toplam kamu yatırım programları bütçesinden yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılacak.

Planla, sektörel yapay zeka programları ve KOBİ kuponları ile fikirden ürüne uzanan öngörülebilir bir destek mekanizması oluşturulacak.

Sağlık hizmeti verimliliği, şebeke/enerji optimizasyonu, akıllı üretim-kalite ve coğrafi bilgi sistemleri öncelikli olmak üzere belirlenen alanlarda sektörel yapay zeka pilot programları devreye alınacak. Bu pilot programlar, KOBİ Yapay Zeka Kupon ve Hazır Çözüm Paketleri Programı ile desteklenecek.

Plan kapsamında yapay zeka büyüme bölgeleri ve bölgesel mükemmeliyet merkezleri kurulacak.

Büyük ölçekli veri merkezi ve yapay zeka yatırımlarını hızlandıracak büyüme bölgeleriyle, yatırımcılara enerji altyapısı hazır kampüsler, mükemmeliyet merkezleriyle KOBİ'lere ve araştırmacılara hızlı prototipleme imkanı sunulacak.

Büyüme bölgelerinin içinde çok kiracılı yapay zeka fabrikaları konumlanacak. Bu fabrikalar, ulusal hesaplama kapasitesinin omurgasını oluşturacak.

Yapay zeka büyüme bölgeleri ve fabrikaları, hesaplama kapasitesinin temelini oluşturacak. Bu kapasiteyi ülke genelinde erişilebilir kılmak için kurulacak bölgesel mükemmeliyet merkezleri, üniversite-teknopark-TEKMER-sanayi konsorsiyumlarınca işletilecek.

Plan döneminde temel araştırmadan girişimciliğe uzanan iki basamaklı fon mekanizması da kurulacak.

Bu kapsamda Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu üzerinden 10 milyar liralık destek sağlanacak ve projelerin yüzde 40'ının pilot veya prototipe ilerlemesi beklenecek. Ayrıca 15 milyar liralık Yapay Zeka Büyüme Fonu ile en az 20 girişimin Seri A/B veya ölçeklenme yatırımına katkı verilecek.